Hoe bespreek je stress en burn-out met je leidinggevende?

Mensen vallen uit met een burn-out of depressie. Erover praten met de baas vinden veel werknemers moeilijk. Uit een nieuw onderzoek van Mensura blijkt dat slechts 12 procent, ongeveer 1 op de 8 werknemers, zich comfortabel voelt om mentale problemen met de leidinggevende te bespreken.
Werknemers zijn onder andere bang dat het tegen hen wordt gebruikt. Bron: Mensura, via HLN

Dit onderzoek komt uit België. Toch herken ik het dilemma uit Nederlandse organisaties, en ik denk dat jij het ook kent, als werkende of als leidinggevende.

Hoe begin je het gesprek als je merkt dat je steeds meer energie kwijtraakt? Vertel je leidinggevende wat je ervaart, welke werkzaamheden je veel energie kosten en wat je graag anders zou willen. Je hoeft niet te wachten tot het echt niet meer gaat.

In deze blog kijk ik naar twee vragen: waarom is het zo moeilijk om te zeggen dat je energie kwijtraakt, en hoe begin je dan dat gesprek?

Waarom durven zo weinig mensen het te zeggen?

Dat snap ik. Wie zegt dat het niet meer gaat, laat zich kwetsbaar zien aan de persoon die over je werk, je rooster of over je contract beslist. Dit hoor ik vaak als reden:

• Je bent bang dat je als zwak wordt gezien.

• Je vreest dat je minder mooie taken of minder kansen krijgt.

• Je weet zelf nog niet goed wat er aan de hand is, dus je weet niet wat je moet zeggen.

• Je wilt je collega's niet opzadelen met jouw werk.

Er speelt nog iets mee. Ben je goed in je werk, dan val je vaak niet op. Je levert goed werk, je denkt mee, je pakt zelfs andere taken erbij. Van buiten ziet het er prima uit, terwijl jij aan het eind van de dag leeg thuiskomt. Over dat verschil tussen goed zijn in je werk en energie krijgen van je werk schreef ik eerder in Goed in je werk, maar past het bij je talenten

Wanneer is het tijd om iets te zeggen?

Liever te vroeg dan te laat, want een gesprek over wat energie kost is makkelijker dan een gesprek over dat het niet meer gaat.

Wanneer je merkt dat je één of twee van dit soort situaties herkent dan raad ik je aan om daar serieus naar te kijken.

• Je slaapt slechter of ligt wakker van werk.

• Je bent na werktijd zo moe dat er niets meer overblijft voor thuis.

• Werk dat je vroeger graag deed, schuif je nu voor je uit.

• Je reageert korter of cynischer dan je van jezelf gewend bent.

Deze signalen kunnen verschillende oorzaken hebben. Ze betekenen op zichzelf niet dat je een burn-out hebt.

Houden je klachten aan, ga dan ook naar je huisarts of bedrijfsarts. Ik ben loopbaancoach en geen arts, dus daar laat ik het oordeel aan over.

Hoe begin je het gesprek met je leidinggevende?

Begin bij het werk en vertel wat je ervaart. Je hoeft zelf geen diagnose te stellen. Zeg bijvoorbeeld: "Ik merk dat bepaalde taken me veel energie kosten en ik wil graag met je kijken hoe we dat anders kunnen doen."

Het woord burn-out kan een gesprek meteen zwaar maken. Door eerst te vertellen wat je merkt in je werk, geef je je leidinggevende concrete aanknopingspunten. vooraf aan en plan het één op één. Dan komt het niet als een overval en heeft je leidinggevende de ruimte om te luisteren.

Vraag daarna om iets concreets, zoals een andere verdeling van taken, minder van één soort werk of meer ruimte om het op je eigen manier te doen. Een concrete vraag laat zien dat je meedenkt, en dat maakt de kans kleiner dat het gesprek als klacht wordt gelezen. Het laat zien dat je positief meedenkt.

Weet je niet goed hoe je het moet verwoorden? Dan kan Coach Jan helpen, onze digitale coach (AI). In jouw talentportaal is hij dag en nacht bereikbaar, en wat je daar bespreekt, ziet je leidinggevende niet. Zo kun je rustig uitzoeken wat je wilt zeggen voordat je het gesprek aangaat.

Wat helpt het als je je talenten kent?

Dan weet je waar je energie vandaan komt. Je Top5 talenten zijn hoe je van nature denkt en handelt. Daar zit je kracht en daar zie je jezelf tot bloei komen. Wie langdurig werk doet dat een beroep doet op Risico talenten kan zichzelf overbelasten. Ook werkzaamheden uit Lage Energie talenten kunnen veel energie kosten.

Dat zegt niets over wat je kunt. Je kunt het prima, en dat is precies waarom niemand het ziet.

Bij TalentDiggers zeggen we: Maximaliseer je Top5 talenten. Balanceer met je Risico talenten en minimaliseer je Lage Energie talenten.

Met die woorden wordt het gesprek makkelijker.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: "Mijn werk vraagt de laatste maanden veel van mijn Risico talenten en weinig van mijn Top5. Kunnen we kijken of een deel van mijn taken anders kan?"

Dat is een vraag over werk, waar je leidinggevende mee aan de slag kan.

Je vindt je Top5 in de Talententest. Die heeft 92 vragen, duurt 15 minuten en meet 30 talenten. De basis is gratis en geeft je Top5. In de Luxe versie krijg je het volledige Talentprofiel, met ook je Risico en Lage Energie talenten.

Juist deze laatste twee groepen geven waardevolle aanknopingspunten om te onderzoeken waar spanning, overbelasting of energieverlies kan ontstaan.

De Talententest is geen medische test en stelt geen burn-out vast. Wel geeft de uitslag duidelijke aanknopingspunten om te onderzoeken welke werkzaamheden bij je talenten passen en waar spanning, stress of burn-out klachten kunnen ontstaan.

Wat kun je als leidinggevende doen?

Als leidinggevende bepaal jij voor een groot deel of iemand durft te praten.

Stel een open vraag die de medewerker vertrouwen geeft : "Is er iets waar ik je mee kan helpen, of zijn er dingen die je dwarszitten?" Ik stel die vraag altijd voordat ik een oordeel vel, want zo geef je de ander de ruimte om zelf te vertellen wat er speelt. Laat gerust een stilte vallen, want dat is het moment waarop de ander de kans krijgt om te praten.

Kijk ook naar het werk zelf. Wie doet welke taken, en past dat bij die persoon? Twee mensen met evenveel werk kunnen dat heel anders ervaren.

Meer daarover lees je in Ziekteverzuim verminderen: wat kun je als werkgever doen vóórdat iemand uitvalt?

En als iemand stiller wordt in overleg, staat in Medewerker zegt steeds minder in overleg: wat doe je? hoe je daarmee omgaat.

Met het Talentportaal zie je de talenten van je team. Het teambord laat zien wie elkaar aanvult, zodat je werk anders kunt verdelen.

Coach Jan geeft je daar dag en nacht advies over één medewerker of over het hele team. Wat je als leidinggevende met Coach Jan bespreekt, ziet de medewerker niet, en andersom ook niet.

Waarom is het belangrijk om op tijd het gesprek aan te gaan?

Gedrag kan veranderen maar talenten blijven. Ze komen door de omstandigheden alleen niet meer uit de verf. Als je dat herkent, kun je eerder het gesprek aangaan over wat er speelt.

Door tijdig het gesprek aan te gaan, ontdek je eerder wat er speelt en wat iemand nodig heeft. Soms zit de oplossing in een andere taakverdeling, meer ruimte voor de Top5 Talenten en minder werkdruk.

Ben je werkende? Doe de Talententest en kijk waar jouw energie vandaan komt.

Ben je leidinggevende of werk je bij HR? Plan een demo van het Talentportaal en zie hoe je de talenten van je team zichtbaar maakt.